De slach by Den Haag.

(eerder geplaatst in het Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland)
Donderdag 23 december j.l. las ik in de Leeuwarder Courant een artikel over versimpeling van de Friese les op de basisscholen vanaf 2006.
In het kort komt het hier op neer: in gebieden in Friesland waar niet of nauwelijks Fries wordt gesproken, kan men op basisscholen volstaan met “passieve beheersing”van de Friese taal, en in gebieden waar het Fries meer leeft, mag men er op school meer aandacht aan schenken. BELACHELIJK! Ronduit belachelijk.

Dit houdt dus in dat er in de toekomst steeds minder Friestalige lessen komen, en wel om de volgende redenen: Op het platteland worden relatief weinig nieuwbouwwijken meer gerealiseerd. De grote uitbreidingsplannen vinden we in de grote(re) dorpen en steden in onze provincie, of bij de economisch belangrijke zones: Leeuwarden, Heerenveen, Joure, Drachten enz. Welke mensen zetten zich hier te wonen?


Inderdaad, zeer veel mensen uit de rest van Nederland, en dus NIET Friestalig!
Er bestaat een groep mensen, geboren Fries en dus Friestalig, die het noodzakelijk vinden om thuis de Nederlandse taal te spreken, omdat hun kinderen daardoor beter mee kunnen komen op school, en zodoende later hoger kunnen scoren op de maatschappelijke ladder.
Buitenlanders en (gelegaliseerde) asielzoekers die in Friesland komen wonen, willen zo snel mogelijk inburgeren.
Hoe lukt dat het beste?
Juist, snel de Nederlandse taal aanleren!
Niks mis mee natuurlijk, maar toch.
Op deze manier wordt de verhouding steeds schever: op het platteland zal het Fries nog lang klinken, maar in de grotere dorpen en steden dus overduidelijk niet.
Maar dan komt het gevaarlijke van dergelijke regelgeving: wie bepaald het beleid van bijvoorbeeld school lessen als nagenoeg alle leraren op een basisschool Nederlandstalig zijn, en de leerlingen en dus hun ouders ook, Fries spreken?
Krijgen dan de veelal veel mondiger Westerlingen ook hier de overhand?
En wat blijft er dan nog over van het niveau?
Persoonlijk heb ik dit in eigen kring meegemaakt in het eigen dorp: een jonge leerkracht in groep acht, afkomstig uit Leeuwarden, en totaal niet Fries sprekend.
Omdat hij absoluut niet in staat was om Friese les te geven, werd het al gauw “ga maar even iets voor jezelf doen”.
Begrijpelijk natuurlijk, maar aan de andere kant volstrekt onbegrijpelijk!
De dag daarop, 24 december, staat er wederom een artikel in de krant, waar ik weer niets van begrijp: een artikel over Antilliaanse jongeren, criminaliteit, en hun vertrek naar Nederland.
Zijdelings wordt verwezen naar de overheid in Nederland, die nog steeds subsidie verstrekt voor de Nederlandstalige lessen, in een gebied waar verhoudingsgewijs nog maar weinig Nederlands wordt gesproken.
Dus, waar nog maar weinig mensen de Nederlandse taal spreken, wordt Nederlandse les gegeven! Maar hier in Friesland, waar nog steeds WEL Fries wordt gesproken, moeten we langzaamaan toezien dat er steeds minder Friese lessen komen!
De Friese taal (let wel: het Fries is een taal, en niet een dialect) is een levendige taal, historisch, en dus een stukje cultuurgoed.
Maar met deze beleidslijnen in het verschiet blijft er weinig over van onze taal.
Echt, ik ben geen lid van de FNP, of een regelmatige bezoeker van het AFUK.
Nee, gewoon een Fries, een geboren Friestalige Fries.
En daar ben ik best trots op.
Maar ik ben toch bang dat we een herhaling moeten krijgen van de Slag bij Warns.
De slag op 26 september 1345 bij het Friese plaatsje Warns, waarbij de Friezen de Hollanders versloegen.
In 2006 zal dit dan de Slag bij Den Haag moeten worden: de slag waarbij de Friestalige Friezen de Hollands sprekende politici verslaan, m.b.t. de instandhouding van de Friese taal.
Er moeten dan ook nieuwe beleidslijnen komen, zoals een inburgeringcursus Fries voor mensen die in Friesland willen komen wonen.
Dus, eerst de nodige inspanning om de Friese taal te leren, en vervolgens genieten van de vele voordelen van ons Friese land!
En het onderwijs zelf?
Ach, daar verwacht ik geen of slechts weinig protest van.
Het merendeel spreekt zelf helemaal geen Fries, en de anderen hebben de grootste moeite om de leerlingen Algemeen Beschaafd Nederlands bij te brengen.
Dat is op zich al een hele taak.
Maar naast het onderwijs zijn er nog andere groepen waar dit zich meer en meer gaat voordoen, zoals verpleeg centra, bejaardencentra, ziekenhuizen etc. etc.
Immers alle grote(re) zorginstellingen staan in de grote(re) kernen, de kernen waar niet of nauwelijks nog Fries wordt gesproken, en nog les in wordt gegeven.
Zorgwekkend!
Nog even, en we krijgen situaties als in Zuid Afrika, maar dan m.b.t. het Fries: Fries sprekenden wonen nog ergens in enclaves op het platteland, te midden van mondig Westerlingen.
Nee, dat nooit!
Dat is nog te erg om over te dromen!
Ik ben Fries, voel me Fries, en wil me in het Fries verstaanbaar kunnen maken!

Geef een reactie